దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న కేంద్రీయ విద్యాలయాల్లో చదువుతున్న లక్షలాది మంది విద్యార్థులు మరియు వారి తల్లిదండ్రులకు కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Education) సరికొత్త కీలక ఆదేశాలను జారీ చేసింది. కేంద్రీయ విద్యాలయ సంఘటన్ (Kendriya Vidyalaya Sangathan - KVS) తాజాగా విడుదల చేసిన ఈ అధికారిక సర్క్యులర్ ప్రకారం, స్కూళ్లలో మూడో భాష (Third Language) ఎంపికకు సంబంధించి తల్లిదండ్రులు తమ తుది నిర్ణయాన్ని ప్రకటించాల్సి ఉంటుంది. విద్యా ప్రమాణాలను మరింత పటిష్టం చేసేందుకు మరియు జాతీయ విద్యా విధానం (National Education Policy - NEP) లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఈ సరికొత్త మార్గదర్శకాలను కేంద్ర ప్రభుత్వం రూపొందించింది. ఈ నిర్ణయం ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న వేలాది కేవీ పాఠశాలల్లో విద్యా బోధన తీరులో కీలక మార్పులు చోటుచేసుకోనున్నాయి.
ఈ సరికొత్త నిబంధనలు ప్రధానంగా 6వ తరగతి నుండి 9వ తరగతి (Class 6 to 9) వరకు చదువుకునే విద్యార్థులకు వర్తిస్తాయని కేవీఎస్ స్పష్టం చేసింది. తరచూ బదిలీలు అయ్యే ఉద్యోగుల పిల్లల విద్యావసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ భారీ మార్పులకు శ్రీకారం చుట్టారు. దీనికి సంబంధించి తల్లిదండ్రులు నిర్దేశిత గడువు లోగా తమ ఆప్షన్లను సమర్పించాల్సి ఉంటుంది.
KVS Third Language R3 Policy Context
కేంద్రీయ విద్యాలయ సంఘటన్ (KVS) ఇప్పటికే దేశవ్యాప్తంగా మూడు భాషల విధానాన్ని (Three Language Formula) విజయవంతంగా అమలు చేస్తోంది. ఇందులో భాగంగా మొదటి భాష (R1) గా హిందీ (Hindi), రెండో భాష (R2) గా ఇంగ్లీష్ (English) ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్నాయి. ఇప్పుడు తాజాగా మూడో భాష (R3) గా సంస్కృతం (Sanskrit) లేదా సంబంధిత ప్రాంతీయ భాష (Regional Language) ను ఎంచుకునే విధివిధానాలపై స్పష్టతనిచ్చింది.
నూతన మార్గదర్శకాల (New Guidelines) ప్రకారం, దేశంలోని ప్రతి కేంద్రీయ విద్యాలయంలో 6 నుండి 9వ తరగతి వరకు మూడో భాషగా సంస్కృతం చదివే విద్యార్థుల కోసం కనీసం ఒక ప్రత్యేక విభాగం (At least one Sanskrit Section) తప్పనిసరిగా ఏర్పాటు చేయాలి. ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా 1,334 కేంద్రీయ విద్యాలయాలు విద్యార్థులకు సేవలు అందిస్తున్నాయి. వీటికి అదనంగా అంతర్జాతీయంగా మాస్కో (Moscow), ఖాట్మాండు (Kathmandu), మరియు టెహ్రాన్ (Tehran) లలో కూడా కేవీ స్కూల్స్ పనిచేస్తున్నాయి. ఈ పాఠశాలలన్నింటిలోనూ ఈ సరికొత్త నిబంధనలు తక్షణమే అమలు కానున్నాయి.
Transferable and Non-Transferable Student Options
కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు, రక్షణ రంగం (Defense Personnel), మరియు సెంట్రల్ పబ్లిక్ సెక్టార్ అండర్ టేకింగ్స్ (PSUs) లో పనిచేసే ఉద్యోగులకు తరచూ అంతర్ రాష్ట్ర బదిలీలు (Transfers) అవుతుంటాయి. ఇలాంటి బదిలీల వల్ల విద్యార్థుల చదువు నష్టపోకుండా ఉండేందుకు అన్ని కేవీ స్కూళ్లలో సంస్కృతాన్ని ఒక జనరల్ ఆప్షన్ (General Option) గా అందుబాటులో ఉంచారు. దీనివల్ల విద్యార్థి ఏ రాష్ట్రానికి బదిలీ అయినా మూడో భాష మారకుండా స్థిరంగా చదువుకునే వీలుంటుంది.
మరోవైపు, బదిలీలు లేని లోకల్ ఉద్యోగులు మరియు రాష్ట్ర స్థాయి ఉద్యోగుల పిల్లల కోసం ప్రాంతీయ భాషలను (Regional Languages) ప్రత్యామ్నాయంగా (Alternative Option) ఎంపిక చేసుకునే అవకాశాన్ని కల్పించారు. దీనివల్ల స్థానిక భాషలపై పట్టు సాధించాలనుకునే వారికి ఎంతో ప్రయోజనం చేకూరుతుంది. 2026-27 విద్యా సంవత్సరం (Academic Year 2026-27) నుండి ఈ ఆర్3 (R3 Policy) అమలును తప్పనిసరి చేస్తూ కేవీఎస్ ఏప్రిల్ 10, మే 27, మరియు మే 29 తేదీల్లో వరుస ఉత్తర్వులను జారీ చేసింది.
KVS Third Language Policy Key Highlights
| అంశం (Key Parameter) | వివరాలు (Policy Details) |
|---|---|
| లక్ష్యిత తరగతులు (Target Classes) | 6వ తరగతి నుండి 9వ తరగతి వరకు |
| మొదటి భాష R1 (First Language) | హిందీ (Hindi) |
| రెండవ భాష R2 (Second Language) | ఇంగ్లీష్ (English) |
| మూడవ భాష R3 (Third Language) | సంస్కృతం లేదా ప్రాంతీయ భాష (Sanskrit / Regional) |
| ఆప్షన్ ఎంపిక చివరి తేదీ (Submission Deadline) | జులై 5, 2026 (July 5, 2026) |
| మొత్తం కేవీ స్కూళ్లు (Total KV Schools) | 1,334 (భారతదేశంలో) + 3 (విదేశాల్లో) |
| డేటా పోర్టల్ (Data Tracking Portal) | సమాగం పోర్టల్ (Samagam Portal) |
Important Deadline and Instructions for Parents
కేంద్రీయ విద్యాలయ సంఘటన్ జారీ చేసిన ఈ తాజా సర్కులర్ ప్రకారం తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లల మూడో భాష (R3 Preference) ఐచ్ఛికాన్ని ఎంచుకోవడానికి జులై 5వ తేదీ (July 5th) వరకు తుది గడువు విధించారు. ఈ లోగా విద్యార్థులు తమ ప్రాధాన్యతలను స్కూల్ యాజమాన్యానికి సమర్పించాల్సి ఉంటుంది. ఒకవేళ నిర్ణీత గడువు దాటితే ఆటోమేటిక్ గా లభ్యతను బట్టి సెక్షన్ కేటాయించబడుతుందని సమాచారం.
పాఠశాలల ప్రిన్సిపాల్స్ అందరూ వెంటనే తమ పరిధిలోని విద్యార్థులు మరియు తల్లిదండ్రుల నుండి ఈ లాంగ్వేజ్ ఆప్షన్ల డేటాను సేకరించి క్రోడీకరించాలని కేవీఎస్ ఆదేశించింది. ఈ ప్రక్రియను మరింత సులభతరం చేసేందుకు మరియు పారదర్శకంగా నిర్వహించేందుకు డిజిటల్ పద్ధతులను వాడుతున్నారు.
Implementation and Infrastructure Guidelines
ప్రస్తుతం కొన్ని కేంద్రీయ విద్యాలయాల్లో ఉపాధ్యాయుల కొరత (Teacher Shortage) మరియు మౌలిక వనరుల పరిమితులు (Resource Constraints) ఉన్నప్పటికీ, ఈ విధానాన్ని వెనక్కి తీసుకునే ప్రసక్తే లేదని స్పష్టం చేసింది. అవసరమైతే అర్హులైన కాంట్రాక్ట్ ఉపాధ్యాయులను (Contractual Teachers) నియమించుకుని అయినా సరే సంస్కృతాన్ని ఆర్3 భాషగా దశలవారీగా పక్కాగా అమలు చేయాలని ఆదేశించింది.
పాఠ్యపుస్తకాల లభ్యత విషయంలో కూడా స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలను ఇచ్చారు. ఒకవేళ నిర్దేశిత ప్రాంతాల్లో ఎన్సీఈఆర్టీ (NCERT Material) పాఠ్యసామగ్రి లభించకపోతే, ప్రత్యామ్నాయంగా రాష్ట్ర స్థాయి ఎస్సీఈఆర్టీ (SCERT Books) పుస్తకాలను ఉపయోగించుకోవచ్చని తెలపడం ద్వారా పుస్తకాల కొరత సమస్యను అధిగమించారు. దీనివల్ల విద్యార్థులకు సకాలంలో సిలబస్ పూర్తవుతుంది.
Academic Section Adjustments and Period Allocation
మూడో భాషను 6 నుండి 9వ తరగతి వరకు తప్పనిసరి చేయడంతో ముఖ్యంగా 9వ తరగతి (Class 9) లో మిగిలిన సబ్జెక్టుల పీరియడ్ల కేటాయింపుల్లో (Period Allocation Changes) కొన్ని మార్పులు రానున్నాయి. ప్రతి స్కూల్లో అందుబాటులో ఉన్న బోధనా సిబ్బందిని పరిగణనలోకి తీసుకుని ఈ టైమ్ టేబుల్ సర్దుబాట్లు చేయనున్నారు. ఈ సిబ్బంది లెక్కింపు ప్రక్రియ అంతా ప్రస్తుతం సమాగం పోర్టల్ (Samagam Portal) ద్వారా డిజిటల్ పద్ధతిలో రియల్ టైమ్ లో ట్రాక్ చేయబడుతోంది.
విద్యార్థుల సంఖ్య తక్కువగా ఉన్న చోట కూడా ప్రత్యేక రాయితీలు ఇచ్చారు. ఒక సెక్షన్ లో కనీసం 15 మంది లోపు విద్యార్థులు ఉండి, వారు విభిన్న భాషలను (కొందరు సంస్కృతం, కొందరు ప్రాంతీయ భాష) ఎంచుకున్నప్పటికీ వారందరినీ కలిపి కూర్చోబెట్టి క్లబ్ క్లాసులు నిర్వహించే వెసులుబాటు కల్పించారు. విద్యార్థుల ఆప్షన్ల ఆధారంగా ఒక సంస్కృతం సెక్షన్, ఒక ప్రాంతీయ భాష సెక్షన్ లేదా రెండు ప్రాంతీయ భాషల సెక్షన్లు ఏర్పాటు చేయవచ్చు. కానీ ప్రతి క్లాసులో కనీసం ఒక సంస్కృతం సెక్షన్ (Minimum One Sanskrit Section) ఉండటం... మాత్రం తప్పనిసరి.
Frequently Asked Questions (FAQs)
Q1: కేంద్రీయ విద్యాలయ సంఘటన్ విడుదల చేసిన తాజా సర్కులర్ ముఖ్య ఉద్దేశం ఏమిటి?
A1: 6వ తరగతి నుండి 9వ తరగతి వరకు చదువుతున్న విద్యార్థుల కోసం మూడవ భాష (R3) ఎంపికకు సంబంధించిన మార్గదర్శకాలను మరియు గడువును ప్రకటించడం ఈ సర్కులర్ యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం.
Q2: మూడవ భాష (R3) ఆప్షన్ సమర్పించడానికి చివరి తేదీ ఎప్పుడు?
A2: తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లల భాషా ప్రాధాన్యతలను ఎంచుకోవడానికి జులై 5, 2026 వరకు గడువు ఇవ్వబడింది.
Q3: ఈ కొత్త నిబంధనలు ఏయే తరగతుల విద్యార్థులకు వర్తిస్తాయి?
A3: ఈ నిబంధనలు పూర్తిగా 6వ తరగతి నుండి 9వ తరగతి (Class 6 to 9) వరకు చదువుకునే విద్యార్థులకు మాత్రమే వర్తిస్తాయి.
Q4: బదిలీలు అయ్యే కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల పిల్లలకు ఏ భాషను ఆప్షన్ గా ఇస్తున్నారు?
A4: తరచూ బదిలీలు అయ్యే రక్షణ రంగ, సెంట్రల్ ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల పిల్లల కోసం సంస్కృతాన్ని (Sanskrit) జనరల్ ఆప్షన్ గా ఇస్తున్నారు.
Q5: స్థానిక లేదా రాష్ట్ర స్థాయి ఉద్యోగుల పిల్లలకు ఏవైనా మినహాయింపులు ఉన్నాయా?
A5: అవును, బదిలీలు లేని స్థానిక విద్యార్థులు సంస్కృతానికి బదులుగా ప్రాంతీయ భాషలను (Regional Languages) ప్రత్యామ్నాయంగా ఎంచుకోవచ్చు.
Q6: భారతదేశం వెలుపల ఎన్ని కేంద్రీయ విద్యాలయాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి?
A6: భారతదేశం వెలుపల మాస్కో, ఖాట్మాండు, మరియు టెహ్రాన్ లలో ఒక్కోటి చొప్పున మొత్తం 3 కేవీ పాఠశాలలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
Q7: టీచర్ల కొరత ఉన్న స్కూళ్లలో సంస్కృతాన్ని ఎలా బోధిస్తారు?
A7: ఉపాధ్యాయుల కొరత ఉన్న చోట కాంట్రాక్ట్ ప్రాతిపదికన (Contractual Teachers) సిబ్బందిని నియమించుకుని ఈ విధానాన్ని అమలు చేయనున్నారు.
Q8: ఒకవేళ ఎన్సీఈఆర్టీ (NCERT) పుస్తకాలు అందుబాటులో లేకపోతే ఏం చేయాలి?
A8: NCERT పుస్తకాలు దొరకని పక్షంలో రాష్ట్ర స్థాయికి చెందిన ఎస్సీఈఆర్టీ (SCERT) పాఠ్యపుస్తకాలను ఉపయోగించుకోవచ్చు.
Q9: టీచింగ్ స్టాఫ్ లెక్కింపు కోసం కేవీఎస్ ఏ పోర్టల్ ను వాడుతోంది?
A9: పాఠశాలల్లో సిబ్బంది లెక్కింపు మరియు పర్యవేక్షణ అంతా డిజిటల్ పద్ధతిలో 'సమాగం పోర్టల్' (Samagam Portal) ద్వారా జరుగుతోంది.
Q10: ఒక సెక్షన్ లో కనీసం ఎంతమంది విద్యార్థులు ఉంటే క్లాస్ నిర్వహించవచ్చు?
A10: ఒక సెక్షన్ లో 15 మంది లోపు విద్యార్థులు ఉన్నప్పటికీ, సంస్కృతం మరియు ప్రాంతీయ భాష చదివే వారిని కలిపి క్లాస్ నిర్వహించే వెసులుబాటు ఉంది.