AP Gram Panchayat Solid Waste Management 2025: ఆంధ్రప్రదేశ్లోని గ్రామ పంచాయతీల్లో ఘన వ్యర్థ పదార్థాల నిర్వహణపై పంచాయతీ రాజ్ మరియు గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ కీలక మార్గదర్శకాలను జారీ చేసింది. Circular No. 1765832/CPR&RD/SWM/SASA/2025, తేదీ 23-03-2025 ద్వారా గ్రామ పంచాయతీల్లో Solid Waste Management (SWM)కు సంబంధించిన విధానాలను వివరించింది.
ఈ సర్క్యులర్కు అనుబంధంగా Solid Waste Management in Gram Panchayats – 10 Questions and Answers, Version 2.0ను పొందుపరిచారు. ఇందులో SWPCలు, డంపింగ్ యార్డులు, తడి చెత్త, పొడి చెత్త, NADEP కంపోస్టింగ్, వర్మీ కంపోస్ట్, చెత్త సేకరణ, Sale Day, ట్రైసైకిళ్లు, పుష్ కార్టులు, ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ సంస్థల చెత్త నిర్వహణ వంటి అంశాలపై మార్గదర్శకాలు ఉన్నాయి.
Important Update & Circular Details
| వివరాలు | సమాచారం |
|---|---|
| Circular No. | 1765832/CPR&RD/SWM/SASA/2025 |
| తేదీ | 23-03-2025 |
| విషయం | Solid Waste Management in Gram Panchayats |
| Version | 2.0 |
| ప్రశ్నలు | 10 Questions & Answers |
| జారీ చేసిన అధికారి | కమిషనర్, పంచాయతీ రాజ్ మరియు గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ, ఆంధ్రప్రదేశ్ |
రాష్ట్రంలోని గ్రామ పంచాయతీలలో ఘన వ్యర్థ పదార్థాల నిర్వహణ కోసం 10,858 SWPCలు నిర్మించి అందుబాటులోకి తీసుకువచ్చినట్లు సర్క్యులర్లో పేర్కొన్నారు. ప్రతి 1000 జనాభాకు 250 కుటుంబాల ప్రాతిపదికన ఒక హరిత రాయబారిని నియమించడం ద్వారా ఇంటింటి నుంచి చెత్త సేకరణ కార్యక్రమం నిర్వహించబడుతున్నట్లు వివరించారు.
SWPC vs Dumping Yard
డంపింగ్ యార్డుల్లో చెత్త పెద్ద కుప్పలుగా పేరుకుపోయే పరిస్థితికి భిన్నంగా, Solid Wealth Processing Center (SWPC)లో చెత్తను ప్రతిరోజూ సేకరించి, వేరు చేసి శాస్త్రీయ పద్ధతిలో నిర్వహించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
| డంపింగ్ యార్డు | SWPC |
|---|---|
| చెత్త పెద్ద కుప్పలుగా పేరుకుపోతుంది. | చెత్తను ప్రతిరోజూ సేకరించి SWPCకు తరలిస్తారు. |
| క్రిమి కీటకాలు, అనారోగ్యకర వాతావరణం ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది. | చెత్తను వేరు చేసి శాస్త్రీయంగా నిర్వహించాలి. |
| చెత్త నిర్వహణకు పెద్ద కుప్పలపై ఆధారపడుతుంది. | కంపోస్ట్, వర్మీ కంపోస్ట్ వంటి ఉత్పత్తులను తయారు చేయవచ్చు. |
| పరిసరాలు ప్రజలకు ఇబ్బందికరంగా ఉండవచ్చు. | కూరగాయలు, ఆకుకూరలు పండించడం, పార్కుగా ఉపయోగించడం వంటి అవకాశాలను సర్క్యులర్ పేర్కొంది. |
గ్రామ పంచాయతీలో ఇప్పటికే డంపింగ్ యార్డు ఉంటే, దానిని SWPCగా అభివృద్ధి చేయాల్సిన బాధ్యత సంబంధిత గ్రామ పంచాయతీపై ఉంటుందని మార్గదర్శకాల్లో పేర్కొన్నారు.
Two Stage Composting Process
తడి చెత్త, పశువుల పేడ మరియు వ్యవసాయ వ్యర్థాల నుంచి వర్మీ కంపోస్ట్ తయారు చేయడానికి రెండు దశల కంపోస్ట్ విధానాన్ని పాటించాలని మార్గదర్శకాల్లో పేర్కొన్నారు. దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం దుర్వాసన మరియు అనారోగ్యకర పరిస్థితులను తగ్గిస్తూ తడి వ్యర్థాలను కంపోస్ట్గా మార్చడం.
First Stage Compost
గ్రామం నుంచి సేకరించిన తడి చెత్త, పశువుల పేడ, వ్యవసాయ వ్యర్థాలను SWPCకు తీసుకువచ్చిన వెంటనే NADEP తొట్టిలో వేయాలి. దానిపై పశువుల పేడతో ఒక పొర ఏర్పాటు చేసి, తడి చెత్త నుంచి దుర్వాసన రాకుండా పైభాగంలో ఎండిపోయిన ఆకులు వంటి పదార్థాలతో కప్పాలి.
మొదటి రోజు సేకరించిన చెత్తను మొదటి రోజు ఆకుపచ్చ పొరతో, మూడవ రోజు సేకరించిన చెత్తను మూడవ రోజు ఆకుపచ్చ పొరతో నిర్వహించే విధానాన్ని మార్గదర్శకాలు వివరించాయి. NADEP తొట్టి పూర్తిగా నిండిన తర్వాత పైభాగంలో ఆకుపచ్చ పదార్థంతో కప్పాలి.
55 రోజుల వ్యవధిలో NADEP తొట్టిలో తయారైన కంపోస్ట్ను బయటకు తీసి, తదుపరి వర్మీ కంపోస్ట్ తయారీకి ఉపయోగించాలి.
Second Stage Compost
మొదటి దశలో తయారైన కంపోస్ట్ను NADEP తొట్టి నుంచి బయటకు తీసి ముక్కలుగా చేసి తడిగా ఉండేలా చూడాలి. అనంతరం పశువుల పేడను ఉపయోగించి పైభాగాన్ని ఆకుపచ్చ పదార్థంతో కప్పి సుమారు 60 రోజుల్లో వర్మీ కంపోస్ట్ తయారు చేయవచ్చని మార్గదర్శకాల్లో పేర్కొన్నారు.
వర్మీ కంపోస్ట్ తయారైన తర్వాత దానిని బయటకు తీసి, జల్లెడ పట్టి, ప్యాకింగ్ చేసి విక్రయించవచ్చు. వర్షాకాలం లేదా ఇతర పరిస్థితుల్లో చెత్త తడిగా ఉన్నప్పుడు “Cat's Claw” మొక్కలను పెంచవచ్చని కూడా Annexureలో పేర్కొన్నారు.
Wet Waste Collection & Green Ambassadors
గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలో ప్రతి 1000 జనాభాకు ఒక హరిత రాయబారిని నియమించాలని సర్క్యులర్లో పేర్కొన్నారు. హరిత రాయబారులు ఇంటింటి నుంచి చెత్తను సేకరించి SWPCకు తరలించే ప్రక్రియలో భాగస్వాములవుతారు.
తడి చెత్త, పశువుల పేడ, వ్యవసాయ వ్యర్థాలను తగిన పరిమాణంలో సేకరించి వర్మీ కంపోస్ట్ తయారీకి ఉపయోగించే విధంగా చర్యలు తీసుకోవాలని మార్గదర్శకాలు సూచిస్తున్నాయి. సంబంధిత ప్రక్రియను DPO, DLPO మరియు Panchayat Secretaryలు పర్యవేక్షించాలని పేర్కొన్నారు.
ఆర్థికంగా వెనుకబడిన గ్రామ పంచాయతీలలో కూడా SWPCలను పూర్తి స్థాయిలో నిర్వహించేందుకు సంబంధిత గ్రామ పంచాయతీ అధికారులు చర్యలు తీసుకోవాలని సర్క్యులర్లో పేర్కొన్నారు.
Roadside Waste & Dung Removal Rules
గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలో రోడ్డు మార్జిన్లో పశువుల పేడ, చెత్త కుప్పలు లేదా పంచాయతీ నిర్మాణ చెత్త వేయకుండా చర్యలు తీసుకోవాల్సిన బాధ్యతలను మార్గదర్శకాలు వివరిస్తున్నాయి.
| అంశం | బాధ్యత | పర్యవేక్షణ |
|---|---|---|
| రోడ్డు మార్జిన్లో పశువుల పేడ / చెత్త | గ్రామ పంచాయతీ కార్యదర్శి | గ్రామ పంచాయతీ, EOPR&RD, DLPO, DPO |
| రోడ్డు మార్జిన్లో చెత్త కుప్పలు | గ్రామ పంచాయతీ కార్యదర్శి | గ్రామ పంచాయతీ, EOPR&RD, DLPO, DPO |
| పంచాయతీ నిర్మాణ చెత్త | గ్రామ పంచాయతీ కార్యదర్శి | గ్రామ పంచాయతీ, EOPR&RD, DLPO, DPO |
రోడ్డు మార్జిన్లో చెత్త లేదా పశువుల పేడ వేయడం వల్ల ప్రజలకు ఇబ్బందులు కలిగితే వాటిని తొలగించి సంబంధిత ప్రదేశాలను శుభ్రం చేయాలని మార్గదర్శకాలు సూచిస్తున్నాయి.
Private Places & Public Institutions
గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలోని ప్రైవేట్ స్థలాల్లో చెత్త కుప్పలు లేదా పశువుల పేడ నిల్వలు ఏర్పడినట్లయితే, వాటిని తొలగించేందుకు సంబంధిత చర్యలు తీసుకోవాలని సర్క్యులర్లో పేర్కొన్నారు.
Schools, Colleges, Anganwadi Centres, Ashrams, Government Offices వంటి పబ్లిక్ సంస్థల్లో ఉత్పత్తి అయ్యే చెత్తను ఆయా సంస్థల సిబ్బంది బాధ్యతతో నిర్వహించాలి. రోడ్లపై లేదా బహిరంగ ప్రదేశాల్లో చెత్త వేయకుండా, గ్రామ పంచాయతీ సూచించిన విధానంలో నిర్వహించాలి.
Shop Licence & Waste Management
గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలోని వివిధ విక్రయ సంస్థలు మరియు దుకాణాలు గ్రామ పంచాయతీ నుంచి లైసెన్స్ పొందేలా చర్యలు తీసుకోవాలని మార్గదర్శకాలు సూచిస్తున్నాయి.
లైసెన్స్ జారీకి ముందు చెత్త నిర్వహణకు సంబంధించిన అంశాలను కూడా గ్రామ పంచాయతీ అధికారులు పరిశీలించి తగిన చర్యలు తీసుకోవాలి. ఇటువంటి సంస్థలు చెత్తను రహదారులపై వేయకుండా నిర్దేశించిన విధంగా నిర్వహించాలి.
నియమాలను పాటించకుండా రోడ్డు పక్కన లేదా గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలోని ఇతర ప్రదేశాల్లో చెత్త వేస్తే సంబంధిత అధికారుల ద్వారా చర్యలు తీసుకోవాలని సర్క్యులర్లో పేర్కొన్నారు.
Dry Waste Collection & Sale Day
పొడి చెత్తను ఇంటి స్థాయిలోనే వేరుచేసి సేకరించే విధానాన్ని కూడా మార్గదర్శకాలు సూచిస్తున్నాయి. ప్రతి కుటుంబం ప్రత్యేక సంచిని ఉపయోగించి పొడి చెత్తను అందులో వేయవచ్చు. గోధుమ లేదా బియ్యపు బస్తాను కూడా Bagగా ఉపయోగించవచ్చని పేర్కొన్నారు.
ఇంటింటి నుంచి చెత్త సేకరించే సమయంలో Plastic, Paper, Metal వంటి పదార్థాలను వేరు చేయాలి. హరిత రాయబారులు సేకరించిన పొడి చెత్తను SWPCకు తీసుకువెళ్లి, అక్కడ వివిధ రకాలుగా విభజించి నిల్వ చేయాలి.
పొడి చెత్తను ప్రతి గురువారం Sale Dayగా విక్రయించే విధానం సర్క్యులర్లోని ప్రధాన భాగంలో పేర్కొన్నారు. స్థానిక కొనుగోలుదారులకు విక్రయించవచ్చు. అవసరమైతే ప్లాస్టిక్, మెటల్ మరియు ఇతర పొడి చెత్తను ప్యాక్ చేసి సంబంధిత సంస్థలకు విక్రయించవచ్చు.
Compost Sale & Marketing
SWPCలో తయారైన పచ్చి కంపోస్ట్ను పూర్తిగా తయారు చేసిన తరువాత స్థానికంగా Sale Day నాడు విక్రయించేందుకు గ్రామ పంచాయతీ మరియు గ్రామ సచివాలయం సిబ్బంది చర్యలు తీసుకోవాలని మార్గదర్శకాలు పేర్కొంటున్నాయి.
అవసరమైతే తయారైన కంపోస్ట్ను AP Markfed ద్వారా విక్రయించేందుకు పర్యవేక్షణ అధికారులు బాధ్యత తీసుకోవచ్చని Annexureలో పేర్కొన్నారు.
NADEP Alternative Method
కొన్ని గ్రామ పంచాయతీలలో NADEP తొట్టిల నిర్మాణం జరగని పరిస్థితిలో, NADEP తొట్టి ఏర్పాటయ్యే వరకు SWPCలో ఒక మూలను ఎంచుకుని సుమారు 3 అడుగుల లోతులో నేల గుంతలు ఏర్పాటు చేసి తడి చెత్తను వేసి కంపోస్ట్ తయారు చేయవచ్చని మార్గదర్శకాలు సూచిస్తున్నాయి.
తరువాత NADEP తొట్టిల నిర్మాణం పూర్తయిన తర్వాత మొదటి దశ కంపోస్టింగ్ విధానాన్ని అక్కడ కూడా పాటించవచ్చు. అవసరమైన పనులను MGNREGS కింద కూడా చేపట్టవచ్చని Annexureలో పేర్కొన్నారు.
Multiple SWPC Management
ఒక గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలో ఒకటి కంటే ఎక్కువ SWPCలు ఉంటే, అందుబాటులో ఉన్న గ్రామాల నుంచి సేకరించిన చెత్తను సమీపంలోని సంబంధిత SWPCకు తరలించి మొదటి దశ కంపోస్ట్ తయారు చేయాలి.
ప్రతి గ్రామానికి దగ్గరగా ఉన్న SWPCలో తడి చెత్తను నిర్వహించడం ప్రధాన విధానంగా సూచించారు. దూరంగా ఉన్న గ్రామాల నుంచి ప్రతిరోజూ చెత్తను తరలించడం సాధ్యం కానప్పుడు గ్రామ స్థాయిలోనే నిర్వహణ చర్యలు చేపట్టాలని మార్గదర్శకాలు చెబుతున్నాయి.
మొదటి దశలో తయారైన కంపోస్ట్ను సుమారు 55 రోజుల తర్వాత బయటకు తీసి, రెండవ దశ కంపోస్ట్ తయారీకి SWPCలో ఏర్పాటు చేయాలి.
Door-to-Door Waste Collection & Transport
ఎలక్ట్రిక్ బైక్, ట్రైసైకిల్, e-ఆటో లేదా ఎద్దుల వంటి రవాణా సౌకర్యాలు లేని గ్రామ పంచాయతీల్లో ఇంటింటి నుంచి చెత్త సేకరణ మరియు రవాణా కోసం హరిత రాయబారులకు Tricycle లేదా Push Cart ఇవ్వవచ్చని సర్క్యులర్లో పేర్కొన్నారు.
Tricyclesను ప్రతి కుటుంబానికి ఒక్కటి చొప్పున కాకుండా, గ్రామ పంచాయతీ నిధుల్లో General Fund / 15th Finance Commission కింద తగిన బడ్జెట్ అందుబాటులో ఉన్నప్పుడు కొనుగోలు లేదా సరఫరా చేయాలని మార్గదర్శకాలు సూచిస్తున్నాయి.
ఇంటింటి నుంచి చెత్త సేకరించే సమయంలో తడి మరియు పొడి చెత్తను వేరు చేసి రెండు రకాలుగా తీసుకురావాలి. మొదటి దశలో చెత్తను సేకరించి ఒకచోట చేర్చేందుకు Tricycle లేదా ఇతర తగిన వాహనాన్ని ఉపయోగించవచ్చు. అనంతరం SWPCకు తరలించేందుకు రెండవ దశ రవాణా ఏర్పాటు చేయాలి.
SWPC గ్రామానికి 1 కి.మీ లోపు దూరంలో ఉంటే తడి చెత్తను అక్కడికి తరలించేందుకు మొదటి దశ రవాణాను ఉపయోగించవచ్చు. ఒకటి కంటే ఎక్కువ SWPCలు ఉంటే సమీపంలోని SWPCకు చెత్తను తరలించాలి.
ఒకే SWPCను ఒకటి కంటే ఎక్కువ గ్రామాలు ఉపయోగించినప్పుడు, ప్రతి గ్రామం నుంచి సేకరించిన చెత్తను SWPC వద్ద నిర్వహించాలి.
Roles of Panchayat Officials
ఘన వ్యర్థాల నిర్వహణ ప్రక్రియలో వివిధ స్థాయిల అధికారులు పర్యవేక్షణ చేయాల్సిన బాధ్యతలను సర్క్యులర్లో ప్రస్తావించారు.
- Panchayat Secretary: గ్రామ పంచాయతీ స్థాయిలో చెత్త నిర్వహణకు సంబంధించిన చర్యలను పర్యవేక్షించాలి.
- DPO: జిల్లా స్థాయిలో సంబంధిత ప్రక్రియను పర్యవేక్షించాలి.
- DLPO: సంబంధిత పర్యవేక్షణ చర్యల్లో భాగస్వామ్యం కావాలి.
- EOPR&RD: అవసరమైన పర్యవేక్షణలో భాగంగా వ్యవహరించాలి.
సర్క్యులర్లోని మార్గదర్శకాలను రాష్ట్రంలోని అన్ని గ్రామ పంచాయతీలకు తెలియజేసి, సంబంధిత అధికారులు తప్పనిసరిగా పాటించి అమలు చేయడానికి చర్యలు తీసుకోవాలని ఆదేశించారు.
Frequently Asked Questions
AP Gram Panchayat Solid Waste Management Circular ఎప్పుడు జారీ అయింది?
Solid Waste Managementపై Circular No. 1765832/CPR&RD/SWM/SASA/2025 తేదీ 23-03-2025న జారీ అయింది.
ఈ సర్క్యులర్లో ఎన్ని ప్రశ్నలు ఉన్నాయి?
గ్రామ పంచాయతీలలో Solid Waste Managementకు సంబంధించిన 10 ప్రశ్నలు మరియు సమాధానాలు Version 2.0లో ఉన్నాయి.
SWPC అంటే ఏమిటి?
SWPC అంటే Solid Wealth Processing Center. గ్రామాల్లో సేకరించిన చెత్తను వేరు చేసి శాస్త్రీయంగా నిర్వహించేందుకు ఉపయోగించే కేంద్రంగా సర్క్యులర్లో వివరించారు.
NADEP తొట్టిలో మొదటి దశ కంపోస్ట్కు ఎంత సమయం?
మొదటి దశలో NADEP తొట్టిలో తయారైన కంపోస్ట్ను 55 రోజుల వ్యవధిలో బయటకు తీసి తదుపరి వర్మీ కంపోస్ట్ తయారీకి ఉపయోగించాలి.
వర్మీ కంపోస్ట్ తయారీకి రెండవ దశలో ఎంత సమయం పడుతుంది?
మొదటి దశలో తయారైన కంపోస్ట్ను ఉపయోగించి రెండవ దశలో సుమారు 60 రోజుల వ్యవధిలో వర్మీ కంపోస్ట్ తయారు చేయవచ్చని మార్గదర్శకాలు పేర్కొంటున్నాయి.
పొడి చెత్తను ఎలా నిర్వహించాలి?
ఇంటివద్దే ప్లాస్టిక్, పేపర్, మెటల్ వంటి పొడి చెత్తను వేరు చేసి సేకరించి SWPCకు తీసుకువెళ్లాలి. అక్కడ వాటిని విభజించి నిల్వ చేసి Sale Day నాడు స్థానిక కొనుగోలుదారులకు విక్రయించవచ్చు.
ట్రైసైకిల్ లేని తక్కువ జనాభా గ్రామాలకు ఏమి చేయాలి?
50 నుంచి 250 కుటుంబాల మధ్య ఉన్న గ్రామాల్లో ట్రైసైకిల్ లేని గ్రామానికి ఒక ట్రైసైకిల్ బండిని ఏర్పాటు చేయాలని మార్గదర్శకాలు పేర్కొన్నాయి.
Key Takeaways
- గ్రామ పంచాయతీలలో చెత్తను డంపింగ్ యార్డులుగా నిల్వ చేయకుండా SWPCలో శాస్త్రీయంగా నిర్వహించడంపై సర్క్యులర్ దృష్టి పెట్టింది.
- తడి చెత్త కోసం రెండు దశల కంపోస్టింగ్ విధానాన్ని వివరించింది.
- NADEP ఆధారిత మొదటి దశ కంపోస్టింగ్ తర్వాత వర్మీ కంపోస్టింగ్ ప్రక్రియను కొనసాగించాలి.
- పొడి చెత్తను Plastic, Paper, Metal వంటి విభాగాలుగా వేరు చేసి SWPCలో నిల్వ చేయాలి.
- పొడి చెత్త విక్రయానికి Sale Day విధానాన్ని ఉపయోగించాలి.
- రోడ్డు మార్జిన్లు, ప్రైవేట్ స్థలాలు మరియు పబ్లిక్ సంస్థల చెత్త నిర్వహణపై గ్రామ పంచాయతీ చర్యలు తీసుకోవాలి.
- రవాణా సౌకర్యాలు లేని ప్రాంతాల్లో Tricycle లేదా Push Cart వంటి సౌకర్యాలను బడ్జెట్ లభ్యత ఆధారంగా ఏర్పాటు చేయవచ్చు.