దేశంలో త్వరలో జరగనున్న జనగణన (Census 2026) ప్రక్రియకు సంబంధించి కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలకమైన నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇకపై జనగణన ఎన్యుమరేటర్లుగా కేవలం ప్రభుత్వ ఉపాధ్యాయులు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగులే కాకుండా ప్రైవేటు విద్యా సంస్థల టీచర్లు, బ్యాంకులు, ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు (PSUs), ప్రైవేటు కంపెనీల ఉద్యోగులను కూడా నియమించేందుకు అవకాశం కల్పించింది.
ఈ మేరకు కేంద్ర హోం శాఖ పరిధిలోని రిజిస్ట్రార్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా కార్యాలయం సెన్సస్ నిబంధనలు-1990లో సవరణలు చేస్తూ అధికారిక గెజిట్ నోటిఫికేషన్ జారీ చేసింది. ఈ మార్పులతో జనగణన విధుల్లో పాల్గొనగల సిబ్బంది పరిధి మరింత విస్తరించింది.
Census Rules 1990 Key Amendments
1948 సెన్సస్ చట్టంలోని సెక్షన్ 18, సబ్-సెక్షన్ (1) కింద కల్పించిన అధికారాలను ఉపయోగించి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ సవరణలను తీసుకువచ్చింది.
సెన్సస్ నిబంధనలు-1990లోని రూల్ 3లో ఉన్న పట్టికలో సీరియల్ నంబర్ 5కు ఎదురుగా కాలమ్ 2లో పేర్కొన్న వివరాలను సవరించారు. రిజిస్ట్రార్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా, సెన్సస్ కమిషనర్ మృత్యుంజయ్ కుమార్ నారాయణ్ పేరుతో ఈ నిబంధనలు ప్రచురించబడ్డాయి.
గతంలో జనగణన విధుల్లో ప్రధానంగా ప్రభుత్వ ఉపాధ్యాయులు, స్థానిక సంస్థల ఉద్యోగులు పాల్గొనేవారు. తాజా సవరణల ప్రకారం ప్రైవేటు విద్యా సంస్థలు, బ్యాంకులు, కంపెనీలు, ఇతర సంస్థల్లో పనిచేసే ఉద్యోగులను కూడా ఎన్యుమరేటర్లుగా నియమించవచ్చు.
Who Can Be Appointed as Enumerators
కొత్త నిబంధనల ప్రకారం జనగణన ఎన్యుమరేటర్లుగా నియమించేందుకు అవకాశం ఉన్న వర్గాలు ఇవి:
- ప్రభుత్వ పాఠశాలల ఉపాధ్యాయులు: కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు మరియు స్థానిక సంస్థల ఆధ్వర్యంలోని పాఠశాలల్లో పనిచేసే టీచర్లు.
- ప్రైవేటు విద్యా సంస్థల ఉపాధ్యాయులు: ఎయిడెడ్, అన్ ఎయిడెడ్ ప్రైవేటు విద్యా సంస్థలు, సొసైటీలు, ట్రస్టులకు చెందిన ఉపాధ్యాయులు.
- ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు: కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు మరియు స్థానిక సంస్థల్లో పనిచేసే గుమాస్తాలు, ఇతర అధికారులు, సిబ్బంది.
- ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల ఉద్యోగులు: ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు (PSUs), చట్టబద్ధమైన సంస్థల్లో పనిచేసే ఉద్యోగులు.
- బ్యాంకు ఉద్యోగులు: సంబంధిత బ్యాంకుల్లో పనిచేసే ఉద్యోగులు, సిబ్బంది.
- ప్రైవేటు కంపెనీల ఉద్యోగులు: కంపెనీలు, ఇతర సొసైటీలు, ట్రస్టుల్లో పనిచేసే సిబ్బంది.
- ఇతర వ్యక్తులు: జనగణన విధులు నిర్వహించేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంత పరిపాలన తగినవారిగా భావించే ఇతర వ్యక్తులు.
Census Amendment Rules 2026 Details
| విభాగం | వివరాలు |
|---|---|
| నోటిఫికేషన్ జారీ చేసిన కార్యాలయం | రిజిస్ట్రార్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా |
| సంబంధిత శాఖ | కేంద్ర హోం శాఖ |
| సవరించిన నిబంధనలు | సెన్సస్ నిబంధనలు-1990 |
| సవరణ చేసిన భాగం | రూల్ 3, పట్టికలో సీరియల్ నంబర్ 5, కాలమ్ 2 |
| కొత్త నిబంధనల పేరు | సెన్సస్ (సవరణ) నిబంధనలు-2026 |
| అర్హులైన వర్గాలు | ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు ఉపాధ్యాయులు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు, బ్యాంకులు, PSUs, కంపెనీలు, ఇతర సంస్థల సిబ్బంది |
| అమలు | అధికారిక గెజిట్‌లో ప్రచురించిన తేదీ నుంచి |
Important Rules and Conditions
1948 సెన్సస్ చట్టం ప్రకారం జనగణన విధుల నిర్వహణ కోసం సంబంధిత అధికారులకు సిబ్బందిని నియమించే అధికారం ఉంటుంది. తాజా సవరణలతో జనగణనకు అవసరమైన సిబ్బందిని విస్తృత వర్గాల నుంచి ఎంపిక చేసుకునే అవకాశం ఏర్పడింది.
- జనగణన ఎన్యుమరేటర్ల నియామకం సంబంధిత ప్రభుత్వ యంత్రాంగం నిర్ణయాల ప్రకారం జరుగుతుంది.
- ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు విద్యా సంస్థల ఉపాధ్యాయులను విధులకు ఎంపిక చేయవచ్చు.
- బ్యాంకులు, ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు, ప్రైవేటు కంపెనీలు, ఇతర సంస్థల సిబ్బందిని కూడా నియమించవచ్చు.
- అవసరాన్ని బట్టి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంత పరిపాలన ఇతర వ్యక్తులను కూడా ఎంపిక చేయవచ్చు.
- ఎన్యుమరేటర్లకు విధులు అప్పగించడం, వారి బాధ్యతలు, పని విధానం వంటి అంశాలు సంబంధిత అధికారిక ఆదేశాలకు లోబడి ఉంటాయి.
What This Means for Private Employees
ఈ సవరణలతో జనగణన నిర్వహణలో ప్రైవేటు రంగ ఉద్యోగులకు కూడా అవకాశం కల్పించే చట్టపరమైన మార్గం ఏర్పడింది. ప్రైవేటు పాఠశాలల ఉపాధ్యాయులు, బ్యాంకు సిబ్బంది, కంపెనీల ఉద్యోగులు జనగణన విధులకు ఎంపికయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.
అయితే ఈ మార్పులను ప్రైవేటు ఉద్యోగులందరికీ తప్పనిసరిగా జనగణన విధులు అప్పగిస్తారనే అర్థంలో తీసుకోకూడదు. ఎవరు విధులు నిర్వహించాలి, ఎప్పుడు నియమించాలి అనే విషయాలు సంబంధిత అధికారుల ఆదేశాలు, అమలులో ఉన్న మార్గదర్శకాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి.
Frequently Asked Questions
1. జనగణన ఎన్యుమరేటర్లుగా ఎవరిని నియమించవచ్చు?
ప్రభుత్వ, స్థానిక సంస్థల పాఠశాలల ఉపాధ్యాయులు, ప్రైవేటు విద్యా సంస్థల టీచర్లు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు, బ్యాంకులు, PSUs, ప్రైవేటు కంపెనీలు, సొసైటీలు, ట్రస్టుల సిబ్బంది తదితరులను నియమించవచ్చు. ప్రభుత్వం తగినవారిగా భావించే ఇతర వ్యక్తులను కూడా ఎంపిక చేయవచ్చు.
2. ప్రైవేటు పాఠశాలల టీచర్లను కూడా నియమించవచ్చా?
అవును. తాజా సవరణల ప్రకారం ఎయిడెడ్, అన్ ఎయిడెడ్ ప్రైవేటు విద్యా సంస్థలు, సొసైటీలు, ట్రస్టులకు చెందిన ఉపాధ్యాయులను కూడా ఎన్యుమరేటర్లుగా నియమించే అవకాశం ఉంది.
3. ప్రైవేటు కంపెనీల ఉద్యోగులు జనగణన విధులు నిర్వహించాలా?
సవరించిన నిబంధనలు ప్రైవేటు కంపెనీల ఉద్యోగులను నియమించేందుకు అవకాశం కల్పిస్తున్నాయి. అయితే ప్రతి ఉద్యోగికి తప్పనిసరిగా విధులు కేటాయిస్తారని దీని అర్థం కాదు. సంబంధిత అధికారుల నియామక ఆదేశాలు వర్తిస్తాయి.
4. కొత్త సవరణల పేరు ఏమిటి?
ఈ సవరణలను సెన్సస్ (సవరణ) నిబంధనలు-2026 (Census Amendment Rules, 2026)గా వ్యవహరిస్తారు.
5. సెన్సస్ నిబంధనలు-1990లో ఏ భాగాన్ని సవరించారు?
రూల్ 3లోని పట్టికలో సీరియల్ నంబర్ 5కు ఎదురుగా ఉన్న కాలమ్ 2 ఎంట్రీలను సవరించారు.
6. ఈ సవరణలు ఎప్పటి నుంచి అమల్లోకి వస్తాయి?
అధికారిక గెజిట్‌లో ప్రచురించిన తేదీ నుంచి ఈ సవరణలు అమల్లోకి వస్తాయి.
7. ఈ సవరణల వల్ల ప్రైవేటు ఉద్యోగులందరికీ జనగణన విధులు వస్తాయా?
లేదు. సవరణలు నియామక పరిధిని విస్తరించాయి. నిర్దిష్ట వ్యక్తుల నియామకం సంబంధిత ప్రభుత్వ యంత్రాంగం నిర్ణయాలు, అధికారిక ఆదేశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
Conclusion
జనగణన ప్రక్రియను సమర్థవంతంగా నిర్వహించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం సెన్సస్ నిబంధనలు-1990లో కీలక సవరణలు చేసింది. దీంతో ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు, ఉపాధ్యాయులతో పాటు ప్రైవేటు విద్యా సంస్థల టీచర్లు, బ్యాంకులు, ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు, ప్రైవేటు కంపెనీల సిబ్బందిని కూడా ఎన్యుమరేటర్లుగా నియమించే అవకాశం ఏర్పడింది.
జనగణన విధులకు సంబంధించిన తదుపరి నియామకాలు, విధి నిర్వహణ మార్గదర్శకాల కోసం సంబంధిత ప్రభుత్వ శాఖలు విడుదల చేసే అధికారిక ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
Join Our Network
ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ ప్రభుత్వ పథకాలు, ఉద్యోగుల సమాచారం, ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు, విద్యా సమాచారం, తాజా అధికారిక అప్‌డేట్స్ కోసం GSWS Helperతో కనెక్ట్ అవ్వండి.
Visit GSWS Helper