ఆంధ్రప్రదేశ్లో స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల సమరానికి సంబంధించి అధికార యంత్రాంగం వేగంగా అడుగులు వేస్తోంది! ముఖ్యంగా ఎంపీటీసీ, జెడ్పీటీసీ సాధారణ ఎన్నికల (MPTC / ZPTC Ordinary Elections 2026) నిర్వహణకు సంబంధించిన ప్రక్రియను రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం (Andhra Pradesh State Election Commission) శరవేగంగా పట్టాలెక్కిస్తోంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రతి ఓటరు తమ ఓటు హక్కును ప్రశాంతంగా, ఎలాంటి ఇబ్బందులు లేకుండా వినియోగించుకునేలా పోలింగ్ కేంద్రాల ఏర్పాటుపై సమగ్ర మార్గదర్శకాలను జారీ చేసింది. అసలు మీ గ్రామంలో పోలింగ్ స్టేషన్ ఎక్కడ రాబోతోంది? నిబంధనలు ఎలా ఉన్నాయి? క్షేత్రస్థాయిలో అధికారులు ఏం చేయనున్నారు? అనే పూర్తి సమాచారాన్ని పాఠకుల కోసం పూసగుచ్చినట్లు ఇక్కడ అందిస్తున్నాం.
రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం కార్యదర్శి నుంచి సర్క్యులర్ నెం. 120/SEC-B1/2026 (Circular No.120/SEC-B1/2026) పేరిట రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఉన్న అన్ని జిల్లాల కలెక్టర్లు, జిల్లా ఎన్నికల అధికారులకు స్పష్టమైన ఆదేశాలు వెళ్లాయి. సాధారణ ఎన్నికల సమయానికి, స్థానిక సంస్థల సమయానికి పోలింగ్ స్టేషన్ల కేటాయింపులో క్షేత్రస్థాయిలో తలెత్తే సమస్యలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ సమగ్ర కార్యాచరణను సిద్ధం చేశారు.
Election Authority Responsibilities & Field Verification
పోలింగ్ కేంద్రాల ఏర్పాటు బాధ్యతను కమిషన్ స్పష్టంగా విభజించింది. జిల్లా స్థాయిలో కలెక్టర్ & జిల్లా ఎన్నికల అధికారి (Collector & District Election Authority) పూర్తి పర్యవేక్షణ వహిస్తూ తగిన సంఖ్యలో పోలింగ్ కేంద్రాలను సమకూర్చే బాధ్యతను తీసుకుంటారు. క్షేత్రస్థాయి పరిశీలన అంతా మండల పరిషత్ అభివృద్ధి అధికారి (MPDO & Assistant District Election Authority) భుజస్కంధాలపై ఉంటుంది.
కేవలం కాగితాలపై మాత్రమే నివేదికలు తయారు చేసి పంపితే కుదరదని కమిషన్ తేల్చి చెప్పింది. ప్రతిపాదిత భవనాలు, పాఠశాలలు, పంచాయతీ కార్యాలయాలను ఎంపీడీవో స్వయంగా భౌతికంగా తనిఖీ (Mandatory Physical Inspection) చేయాల్సి ఉంటుంది. భవనం గది విస్తీర్ణం కనీసం 20 చదరపు మీటర్లు ఉందా లేదా? విద్యుత్ సరఫరా, ర్యాంపులు, వేర్వేరు ప్రవేశ, నిష్క్రమణ మార్గాలు (Separate Entry and Exit Doors) ఉన్నాయా లేదా అన్నది రికార్డుల్లో నమోదు చేయాలి.
Polling Stations Allocation Norms & Voter Ratios
ఓటర్ల సంఖ్య కేటాయింపు నిబంధనలు (Voter Density & Polling Station Allocation) ఈసారి అత్యంత పకడ్బందీగా రూపొందించారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో రద్దీని నియంత్రించేందుకు, ఓటర్లు గంటల తరబడి క్యూలలో వేచి ఉండకుండా ఉండేందుకు ఈ దిగువ కొలమానాలను ప్రామాణికంగా తీసుకుంటున్నారు:
- ఓటర్ల నిష్పత్తి: సాధారణంగా ప్రతి పోలింగ్ కేంద్రానికి సుమారు 1,000 మంది ఓటర్లు Standard 1000 Ratio ఉండేలా కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేస్తారు. క్షేత్రస్థాయి భౌగోళిక పరిస్థితులను బట్టి స్వల్ప సవరణలకు మాత్రమే అనుమతి ఉంటుంది.
- చిన్న గ్రామ పంచాయతీలు: ఒక గ్రామ పంచాయతీలో ఓటర్ల సంఖ్య 1,000 కంటే తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, ఆ పంచాయతీ పరిధిలో కనీసం ఒక పోలింగ్ స్టేషన్ తప్పనిసరిగా ఏర్పాటు చేయాలి. చిన్న పంచాయతీల ఓటర్లను పక్క గ్రామంలో కలపడానికి వీల్లేదు.
- పెద్ద గ్రామ పంచాయతీలు: పంచాయతీలో ఓటర్ల సంఖ్య 1,000 దాటితే వెంటనే రెండు పోలింగ్ కేంద్రాలుగా విభజించి, ఓట్లను సమానంగా కేటాయించాల్సి ఉంటుంది.
- బహుళ ప్రాదేశిక నియోజకవర్గాలు: ఒకే పెద్ద పంచాయతీ పరిధిలో ఒకటి కంటే ఎక్కువ ప్రాదేశిక నియోజకవర్గాలు (Territorial Constituencies) ఉంటే, ఇదే ప్రాతిపదికన ప్రతి నియోజకవర్గానికి ప్రత్యేక పోలింగ్ కేంద్రాలను నిర్దేశిస్తారు.
Location Guidelines & Walking Distance Rules
ఓటరు నడవాల్సిన దూరం నిబంధనలు (Maximum Walking Distance Rules) విషయంలో కమిషన్ అత్యంత మానవతా దృక్పథంతో నిర్ణయం తీసుకుంది. ఏ ఒక్క గ్రామీణ ఓటరు కూడా తన ఓటు హక్కు వినియోగించుకోవడానికి 2 కిలోమీటర్లకు మించి దూరం నడవకూడదు Max 2 KMs Limit. అయితే కొండ ప్రాంతాలు, అటవీ ప్రాంతాలు, జనాభా పలుచగా ఉండే ఏజెన్సీ గ్రామాల్లో మాత్రమే ఈ నిబంధన నుంచి మినహాయింపు ఉంటుంది.
గత సాధారణ ఎన్నికల్లో (Previous General Elections) ఉపయోగించిన స్థానాలకే మొదటి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని ఆదేశించారు. దీనివల్ల ఓటర్లకు పోలింగ్ బూత్ ఎక్కడుందో ముందే అవగాహన ఉంటుంది. ఒకే కాంపౌండ్లో ఎక్కువ బూత్లు ఉన్నప్పుడు మహిళలకు ప్రత్యేక కేంద్రం ఏర్పాటు చేయవచ్చు, లేదా ఒకే కేంద్రంలో పురుషులు, స్త్రీలకు వేర్వేరు క్యూ లైన్లను ఏర్పాటు చేయాలి.
ఒక పోలింగ్ పరిధిలో ఒకటి కంటే ఎక్కువ గ్రామాలు ఉన్నప్పుడు, అత్యధిక ఓటర్లు ఉన్న గ్రామంలోనే పోలింగ్ కేంద్రాన్ని పెట్టాలి. అయితే ఇతర గ్రామాల ప్రజలకు రవాణా పరంగా మరో ప్రదేశం అనుకూలంగా ఉండి మెరుగైన వసతులు ఉంటే మాత్రమే మార్పుకు వీలుంటుంది. ముఖ్యంగా వాగులు, వంకలు, నదులు, అడవులు వంటి సహజసిద్ధమైన అడ్డంకులతో గ్రామాలు విడిపోకుండా చూడటం తప్పనిసరి.
| పరిశీలన అంశం (Parameter) | ఎన్నికల సంఘం నిబంధన (SEC Guideline 2026) | ప్రత్యేక మినహాయింపు (Exceptions Allowed) |
|---|---|---|
| గరిష్ట ఓటర్ల పరిమితి | సుమారు 1,000 ఓటర్లు (సమాన విభజన) | GP ఓటర్లు 1,000 కంటే తక్కువైనా 1 PS గ్యారెంటీ |
| గరిష్ట ప్రయాణ దూరం | ఓటరు నివాసం నుండి 2 కిలోమీటర్ల లోపు | ఏజెన్సీ, కొండ ప్రాంతాలు, అటవీ ఆవాసాలు |
| భవనం కనీస విస్తీర్ణం | కనీసం 20 చదరపు మీటర్ల స్పష్టమైన స్థలం | ప్రత్యేక తాత్కాలిక షెడ్లు (భవనాలు లేనప్పుడు) |
| భవనాల మొదటి ప్రాధాన్యత | ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, పంచాయతీ కార్యాలయాలు | ఎయిడెడ్ స్కూళ్ళు, కమ్యూనిటీ హాల్స్ |
| నిషేధిత ప్రదేశాలు | పోలీస్ స్టేషన్లు, ఆసుపత్రులు, ప్రార్థనా మందిరాలు | ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ అనుమతి లేదు (Strict Ban) |
Building Selection Priorities & Prohibited Places
పోలింగ్ కేంద్రాలుగా ఏ భవనాలను ఎంపిక చేయాలి? ఏ భవనాలను ఎంపిక చేయకూడదు? అనే అంశంపై రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం చాలా కఠినమైన ఆదేశాలిచ్చింది. గ్రామాల్లో మొదటి ప్రాధాన్యతగా ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, ప్రభుత్వ ఎయిడెడ్ విద్యాసంస్థలు, గ్రామ పంచాయతీ కార్యాలయాలు, ప్రభుత్వ కమ్యూనిటీ హాళ్లను మాత్రమే ఉపయోగించాలి.
ప్రైవేట్ భవనాలను తీసుకోవడాన్ని వీలైనంత వరకు నివారించాలి. తప్పనిసరి పరిస్థితుల్లో మాత్రమే ప్రైవేట్ ప్రాంగణాలను పరిశీలించవచ్చు. అయితే దీనికి యజమాని నుంచి లిఖితపూర్వక అంగీకార పత్రం (Written Consent) తీసుకోవాలి. ఎన్నికల కాలంలో ఆ భవనం పూర్తిగా రిటర్నింగ్ అధికారి (RO) ఆధీనంలోకి వెళ్తుంది. భవనం చుట్టూ 100 మీటర్ల పరిధిని ప్రిసైడింగ్ అధికారి, పోలీసుల పర్యవేక్షణలోకి తీసుకుంటారు. భవన యజమాని ఏ రాజకీయ పార్టీతోనూ సంబంధం కలిగి ఉండకూడదు, పోటీ చేసే అభ్యర్థికి బంధువు లేదా సానుభూతిపరుడు అయి ఉండరాదు.
Special Provisions for Vulnerable Sections & Sanatoriums
సమాజంలోని బలహీన వర్గాలు (Weaker Sections) ఎలాంటి భయభ్రాంతులకు గురికాకుండా స్వతంత్రంగా ఓటు హక్కును వినియోగించుకునేలా పోలింగ్ బూత్ వారు నివసించే ఆవాస ప్రాంతంలోనే ఏర్పాటు చేయాలని ఆదేశించారు. గతంలో వేరే వర్గాల ప్రాబల్యం ఉన్న ప్రాంతాలకు వెళ్లాల్సి వచ్చినప్పుడు జరిగిన ఘర్షణలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ జాగ్రత్తలు తీసుకుంటున్నారు.
అలాగే కుష్టు వ్యాధిగ్రస్తుల ఆశ్రమాలు లేదా శానిటోరియంలు (Leprosy Sanatoriums) ఉన్న ప్రాంతాల్లో నివసించే వారి కోసం ప్రత్యేక పోలింగ్ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేస్తారు. ఇక్కడ సాధారణ పోలింగ్ సిబ్బంది కాకుండా, ప్రత్యేకంగా వైద్యాధికారులను (Medical Officers as Presiding Officers) పోలింగ్ అధికారులుగా నియమించి పూర్తి స్థాయి మానవీయ కోణంలో పోలింగ్ ప్రక్రియను నిర్వహిస్తారు.
Draft Polling List Preparation & Annexure Details
ముసాయిదా జాబితా రూపకల్పన (Draft List Preparation) నిబంధనల ప్రకారం ఎంపీడీవో కార్యాలయం 13 కాలమ్లతో కూడిన 'అనెక్సర్-1' (Annexure-I Format) లో నివేదికను రూపొందించాలి. క్రమ సంఖ్య, ఎంపీటీసీ పేరు, పంచాయతీ పేరు, పోలింగ్ కేంద్రం సంఖ్య (వాయువ్యం నుంచి ఆగ్నేయ దిశ క్రమంలో - North-West to South-East Rational Order), భవనం పేరు, విస్తీర్ణం, ప్రవేశ/నిష్క్రమణ తలుపుల వివరాలు, పోలింగ్ పరిధిలోని వీధులు, ఓటర్ల సంఖ్య, ఓటర్లు నడవాల్సిన దూరం వంటి వివరాలన్నీ నమోదు చేయాలి.
ఈ జాబితాతో పాటు ప్రతి మండలానికి సంబంధించిన స్కేల్ మ్యాప్ (Scale Map showing boundaries and locations) తప్పనిసరిగా జతచేయాలి. ఈ మ్యాప్లో గ్రామాలు, ఓటర్ల విస్తరణ, ప్రతిపాదిత భవనాలు స్పష్టంగా కనిపించేలా రంగులతో మార్కింగ్ చేయాల్సి ఉంటుంది.
Public Objections, Scrutiny & Final Publication
ముసాయిదా జాబితా సిద్ధమైన తర్వాత కమిషన్ నిర్ణయించిన తేదీన ఎంపీపీ, జెడ్పీపీ, గ్రామ పంచాయతీ కార్యాలయాల నోటీస్ బోర్డులపై ప్రదర్శిస్తారు. స్థానిక దినపత్రికల్లో ప్రకటన ఇచ్చి ప్రజల నుంచి అభ్యంతరాలు, సలహాలు (Public Objections and Suggestions) ఆహ్వానిస్తారు. గుర్తించబడిన రాజకీయ పార్టీలు, రిజిస్టర్డ్ పార్టీల ప్రతినిధులు, స్థానిక ఎమ్మెల్యే, జెడ్పీటీసీ, ఎంపీటీసీ సభ్యులకు ఈ డ్రాఫ్ట్ కాపీలను అందజేస్తారు. ఎంపీడీవో స్వయంగా రాజకీయ పార్టీల ప్రతినిధులతో సమావేశం ఏర్పాటు చేసి డ్రాఫ్ట్ వివరాలను వివరిస్తారు.
వచ్చిన అభ్యంతరాలన్నింటినీ పరిశీలించిన అనంతరం, ఎంపీడీవో చెక్లిస్ట్ (Annexure-II), పరిశీలన పత్రం (Annexure-III), సర్టిఫికెట్ (Annexure-IV) లతో కూడిన తుది ప్రతిపాదనలను జిల్లా కలెక్టర్కు పంపుతారు. కలెక్టర్ ఆమోదం పొందిన తర్వాత 'అనెక్సర్-7' రూపంలో నోటీసుతో కూడిన తుది జాబితాను (Final Polling Stations List) అధికారికంగా విడుదల చేస్తారు. తుది ప్రచురణ తర్వాత కేవలం క్లరికల్ లేదా ప్రింటింగ్ తప్పులను సరిదిద్దడానికి మాత్రమే రిటర్నింగ్ అధికారికి అధికారం ఉంటుంది కానీ, కేంద్రాల స్థానాలను మార్చడానికి వీలుండదు.